Metodologia: skąd mamy dane o stawkach lokalnych

Ten serwis opisuje stawki podatku od nieruchomości w 2 479 gminach. Cała jego wartość zależy od tego, czy liczby są prawdziwe, więc zasady ich pozyskiwania i sprawdzania opisujemy jawnie, razem z listą tego, czego nie wiemy.

Podstawowe źródło: sprawozdanie SP-1

Każda gmina składa do Ministerstwa Finansów sprawozdanie SP-1, w którym wykazuje stawki podatków lokalnych uchwalone przez radę oraz podstawy opodatkowania. Sprawozdania trafiają na dane.gov.pl jako zbiór 2049, na licencji CC0, w podziale na roczniki.

Pobraliśmy roczniki od 2018 do 2026, czyli dziewięć edycji. To jest źródło systematyczne: obejmuje wszystkie gminy i wszystkie lata, więc nie ma tu doboru próby ani luk wynikających z tego, że komuś nie chciało się czegoś opublikować.

Zasada dwóch niezależnych źródeł

Żadna teza merytoryczna nie opiera się na jednym źródle. Dla samego istnienia gminy i jej nazwy drugim źródłem jest wykaz powierzchni geodezyjnych GUGiK: inny organ, inny cel publikacji, ta sama rzeczywistość. Dla stawek drugim źródłem jest treść uchwały rady gminy, ogłoszona w dzienniku urzędowym województwa, wszędzie tam, gdzie sprawozdanie podaje adres publikacji.

Górnych granic ustawowych nie wyliczamy z maksimum obserwowanego w zbiorze, choć byłoby to kuszące i dawało prawie zawsze poprawny wynik. Bierzemy je z obwieszczeń Ministra Finansów ogłaszanych w Monitorze Polskim. Obie wartości porównaliśmy dla wszystkich dziewięciu roczników i zgadzają się w każdym z osiemdziesięciu jeden przypadków, ale zgodność jest tu kontrolą, a nie metodą.

Kontrole, które zbiór przeszedł

Identyfikator odporny na zmianę typu gminy: Siódma cyfra kodu TERYT oznacza typ gminy i zmienia się, gdy miejscowość dostaje prawa miejskie. Klucz na siedmiu cyfrach rozrywał szeregi czasowe dziewięćdziesięciu siedmiu gmin. Kluczujemy na sześciu, a historię typu trzymamy osobno.
Zgodność nazw między rejestrami: Nazwy z SP-1 i z wykazu GUGiK porównaliśmy po zdjęciu wielkości liter. Rozbieżności trafiły na listę do sprawdzenia zamiast zostać po cichu rozstrzygnięte na korzyść jednego z rejestrów.
Kompletność ludności: Dane o liczbie mieszkańców pobieramy z Banku Danych Lokalnych GUS. Skrypt odmawia zapisania pliku, jeżeli pobranie objęło mniej gmin niż próg, bo przerwane pobranie zostawia zbiór, który wygląda kompletnie i jest fałszywy.
Symetria sąsiedztw: Sąsiedztwa wyliczyliśmy z granic administracyjnych, wymagając wspólnego odcinka granicy, a nie styku w punkcie. Każda para musi występować w obie strony, co sprawdza test na całym zbiorze.
Audyt wszystkich wygenerowanych stron: Przed wdrożeniem każda z 2 479 stron przechodzi automatyczną kontrolę: znaki typograficzne, liczby bez źródła, długości i unikalność tytułów, liczba nagłówków, linkowanie wewnętrzne oraz podobieństwo do innych stron liczone po usunięciu wszystkich liczb.

Czego nie wiemy

Lista jest krótka, ale istnieje i nie zamierzamy jej ukrywać.

7 gmin bez żadnej stawki za budynki mieszkalne: W sprawozdaniu za 2026 rok pusta jest zarówno rubryka zbiorcza, jak i wszystkie warianty. Nie wiemy, czy to błąd sprawozdawczy, czy gmina faktycznie nie uchwaliła stawki. Na stronie takiej gminy piszemy o tym wprost, zamiast wstawiać zero albo przepisywać wartość z poprzedniego roku.
19 gmin z rozbiciem stawki mieszkaniowej: Rubryka zbiorcza pusta, ale warianty wypełnione: rada ustaliła osobne stawki dla różnych rodzajów budynków mieszkalnych. To nie jest brak danych i strona pokazuje pełne rozbicie. Wcześniej liczyliśmy te gminy razem z tymi bez danych i serwis twierdził, że nie ma dla nich stawek, mając je w tabeli obok.
433 nazw z niepewną formą miejscownika: Formę odmienioną liczą dwa niezależne rachunki. Tam, gdzie się różnią, nie zgadujemy: tekst przechodzi na konstrukcję, która odmiany nie wymaga, na przykład „w gminie Nowe Miasto” zamiast „w Nowym Mieście”. Kolejka do rozstrzygnięcia przez człowieka jest posortowana według liczby mieszkańców.
191 kwot przeczących własnej historii gminy: Gmina wykazała stawkę poniżej piętnastu procent granicy ustawowej, choć rok wcześniej wykazywała co najmniej czterdzieści. Nie twierdzimy, że to błąd, bo nie mamy jak tego sprawdzić bez sięgnięcia do uchwały. Twierdzimy, że nie umiemy tego potwierdzić, więc taka kwota zostaje na stronie gminy z widoczną adnotacją, ale nie wchodzi do median, rankingów ani porównań z sąsiadami.
Dane kontaktowe urzędów: Nie mamy ich jeszcze w formie, której moglibyśmy zaufać, więc ich nie publikujemy.

Jednostki, które przestały istnieć

Sprawozdania SP-1 nie mają pola statusu, więc gmina zniesiona wygląda w nich tak samo jak gmina, która po prostu nie złożyła sprawozdania. Wykrywamy je przez porównanie z wykazem GUGiK: jednostka obecna w starszych rocznikach SP-1, a nieobecna w wykazie na 1 stycznia 2026 roku, została zniesiona albo zmieniła nazwę.

W tym zbiorze jest 1 taka jednostka. Jej strona zostaje, bo ktoś nadal może jej szukać, ale mówi wprost, że gmina nie istnieje, podaje akt prawny, który ją zniósł, i kieruje do gmin, między które podzielono jej obszar. Do liczby gmin w kraju, województwie ani powiecie się nie liczy.

Pusta rubryka to nie jest zero

Rozróżnienie brzmi drobiazgowo, a decyduje o poprawności setek stron. W eksporcie SP-1 pusta rubryka zapisuje się jako zero. Kraków, Zakopane i Sopot mają zero w zbiorczej rubryce dla budynków firmowych, bo rada rozpisała tę kategorię na warianty i kwoty wpisała niżej. Potraktowanie tego zera jako kwoty dawało na stronie zdanie o budynkach firmowych kosztujących zero złotych za metr kwadratowy, czyli nieprawdę.

Dlatego wartość poniżej progu sensowności traktujemy jako brak. Próg wynosi 10 groszy za metr kwadratowy, a dla podatku od budowli, liczonego jako procent wartości, jedną dziesięciotysięczną. Ta sama zasada wyklucza gminy bez wykazanej stawki z median i z porównań z sąsiadami.

Cytaty ze sprawozdań poprawiamy tylko typograficznie

Tytuły uchwał i oznaczenia publikatorów przepisujemy ze sprawozdania SP-1 dosłownie, bo to są cytaty z dokumentów urzędowych. Wpisują je ludzie w urzędach gmin, więc zdarzają się w nich usterki zapisu: odstęp przed przecinkiem, podwojona kropka, brak odstępu po dwukropku.

Poprawiamy wyłącznie odstępy przy znakach interpunkcyjnych i powtórzone kropki. Nie dopisujemy brakującej interpunkcji, nie zmieniamy słów i nie poprawiamy literówek. Jeżeli w tytule uchwały brakuje wyrazu albo jest błąd ortograficzny, zostaje tak, jak zgłosiła to gmina, a obok stoi odnośnik do treści uchwały w dzienniku urzędowym.

Jak zgłosić błąd

Jeżeli znasz stawkę swojej gminy i nasza liczba się z nią nie zgadza, najprawdopodobniej mamy błąd albo pracujemy na nieaktualnym roczniku. Przy każdej kwocie stoi odnośnik do źródła, więc sprawdzenie zajmuje chwilę. Kontakt jest na stronie o serwisie.

Zanim zgłosisz: wiążąca jest treść uchwały rady gminy, nie ta strona. Odnośnik do uchwały znajdziesz na dole strony każdej gminy, o ile gmina podała adres publikacji w sprawozdaniu. Liczby zbiorcze dla całego kraju są w danych zbiorczych, a opis samego podatku na stronie podatku od nieruchomości.